Σήμερα θα αναφερθούμε στη σημασία της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας και θα δώσουμε κάποια παραδείγματα από τις εξελίξεις στα Βαλκάνια. Αναμφίβολα τα Βαλκάνια βρισκόταν ανέκαθεν στην κορυφή των προτεραιοτήτων της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Η Τουρκία που είναι μια βαλκανική χώρα όχι μόνο από γεωγραφική αλλά και από ιστορική και κοινωνικοοικονομική άποψη, αποδίδει σημασία στη συνεργασία στα Βαλκάνια και στην ειρηνική συμβίωση των εκεί κοινοτήτων. Η Τουρκία - παρόλο που δεν έχει φυσικά σύνορα με την κάθε μια - θεωρεί όλες τις βαλκανικές χώρες γείτονες και πέρα από το γεγονός ότι υποστηρίζει την ένταξη τους σε Ευρωπαϊκή Ένωση και ΝΑΤΟ, κάνει απτά βήματα για την υλοποίηση αυτού του στόχου. Οι Τριμερείς Συμβουλευτικές Συναντήσεις και η «Διαδικασία Συνεργασίας των Χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» που απασχολούν την επικαιρότητα το τελευταίο διάστημα αποτελούν παράδειγμα στα βήματα που κάνουν Βαλκάνια και Τουρκία μαζί στη διαδικασία της ευρωατλαντικής ενσωμάτωσης.

Όπως είναι γνωστό, οι Τριμερείς Συμβουλευτικές Συναντήσεις «Τουρκίας - Βοσνίας Ερζεγοβίνης - Κροατίας» και «Τουρκίας - Βοσνίας Ερζεγοβίνης - Σερβίας» πραγματοποιήθηκαν σε Ζάγκρεμπ και Βελιγράδι στις 14-15 Ιανουαρίου. Οι τρεις κύριοι στόχοι των συναντήσεων που γίνονται στο πλαίσιο του τριμερούς συμβουλευτικού μηχανισμού είναι πρώτον «η συμβολή στην εδραίωση της σταθερότητας στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη», δεύτερον «η παράλληλη συγκρότηση μιας λειτουργικής ενιαίας δομής στη χώρα» και τρίτον «η συμβολή στην επίλυση των διενέξεων μεταξύ των τριών εθνοτικών ομάδων.»

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Τουρκίας, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Σερβίας συναντήθηκαν παλαιότερα στην İstanbul στο περιθώριο της συνόδου της «Διαδικασίας Συνεργασίας των Χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» που πραγματοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2009. Έπειτα είχαν την ευκαιρία συνεργασίας κατά τη συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής Οικονομικής και Εμπορικής Συνεργασίας του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης στην İstanbul στις 8 Νοεμβρίου 2009. Οι τρείς υπουργοί Εξωτερικών αποφάσισαν να συναντιούνται σε μηνιαία βάση με σκοπό να αξιολογήσουν τις επίκαιρες εξελίξεις που αφορούν τα Βαλκάνια και να συνεισφέρουν στις διεθνείς σχέσεις της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.

Κατά τις διμερείς επαφές που είχε ο υπουργός Εξωτερικών Ahmet Davutoğlu στην επίσκεψή του στη Κροατία στις 12-13 Δεκεμβρίου 2009 με τον ομόλογο του Γκόρνταν Γιαντρόκοβιτς αποφασίστηκε η σύσταση ενός παρόμοιου συμβουλευτικού μηχανισμού μεταξύ Τουρκίας, Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και Κροατίας. Η πρώτη συνάντηση του Τριμερούς Συμβουλευτικού Μηχανισμού πραγματοποιήθηκε στο Ζάγκρεμπ στις 14 Ιανουαρίου. Αυτή η ειρηνευτική διαδικασία που αποσκοπεί στην εδραίωση της σταθερότητας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης είναι μείζονος σημασίας τόσο για την ασφάλεια όσο και την ευημερία της περιοχής και μαζί με την μεταρρυθμιστική διαδικασία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης αποσκοπεί στην προστασία της εδαφικής της ακεραιότητας. Σε αυτό το πλαίσιο ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών επισήμανε πως θα συνεχίσει η υποστήριξη στην ενταξιακή πορεία της Βοσνίας Ερζεγοβίνης στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, προσελκύοντας την προσοχή στη σημασία της στενής συνεργασίας για τις απαραίτητες αμυντικές μεταρρυθμίσεις στη διαδικασία αυτή.

Οι τριμερείς συμβουλευτικές συναντήσεις που πραγματοποιούνται με τις προσπάθειες Τουρκίας, Βοσνίας Ερζεγοβίνης, Κροατίας, Σερβίας και η διαδικασία Συνεργασίας των Χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δείχνουν ότι κατά τον 21ο αιώνα θα αναδειχθούν στα Βαλκάνια «η ειρήνη και η φιλία» καθώς και «η σταθερότητα και η ασφάλεια». Απαραίτητη είναι μια κοινή προοπτική για τις χώρες που συμμετέχουν στη Συνεργασία των Χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση των γειτονικών σχέσεων μεταξύ των κρατών της περιοχής και την εδραίωση της σταθερότητας και της ειρήνης. Η συνεργασία που θα εξασφαλιστεί μεταξύ των χωρών χάρη σε αυτήν τη διαδικασία φαίνεται ότι αυτό μπορεί να ανοίξει το δρόμο της σταθερότητας για όλες, χωρίς να έχουν ανάγκη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Άλλα δεν θα πρέπει να αγνοηθεί η πραγματικότητα ότι η ενταξιακή πορεία σε Ευρωπαϊκή Ένωση και ΝΑΤΟ, αποτελεί «κινητήρια δύναμη» για μια πιο στενή συνεργασία κατά τα διάρκεια αυτής της διαδικασίας. Διότι η σταθερότητα στα Βαλκάνια αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ένταξη στην Κοινότητα για την ευημερία της περιοχής.

Όπως το ξέρετε άλλωστε τα Βαλκάνια πέρα από μια κοινή ιστορία μοιράζονται και μια κοινή κοινωνικοπολιτιστική δομή. Οι βαλκανικές χώρες που κατανόησαν ότι τα τραύματα του παρελθόντος μπορούν να ξεπεραστούν μόνο αν δοθεί έμφαση στις ομοιότητες, συμφωνούν και σχετικά με την αναγκαιότητα της ένταξης σε Κοινότητα και Βορειοατλαντική Συμμαχία για την ειρήνευση και τη σταθεροποίηση της περιοχής. Η ασφάλεια των Βαλκανίων έχει μείζονα σημασία για την Τουρκία και την Ευρώπη καθώς και για την παγκόσμια και περιφερειακή ασφάλεια. Σε μια πολυμερή συνεδρία που έγινε κατά την πρόσφατη άτυπη Σύνοδο των υπουργών Άμυνας των χωρών μελών του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, συζητήθηκε το θέμα «Περιφερειακή Συνεργασία στα Βαλκάνια και ΝΑΤΟ». Οι σύνεδροι από Τουρκία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη και Μακεδονία είχαν την ευκαιρία να κάνουν εκτιμήσεις όσον αφορά την ένταξη των βαλκανικών χωρών στο ΝΑΤΟ καθώς και το μέλλον της περιοχής από την πτυχή της διεθνούς ασφάλειας.

Οι σχέσεις της Τουρκίας με τις χώρες των Βαλκανίων καθόλη τη διάρκεια της ιστορίας, οι Τούρκοι πολίτες που κατάγονται από αυτήν την περιοχή και οι τουρκικές μειονότητες που βρίσκονται εδώ, συνδράμουν στην εντατικοποίηση των σχέσεων της χώρας με την ευρύτερη περιοχή και παρέχουν ένα στρατηγικό βάθος στην τουρκική εξωτερική πολιτική για την ίδια περιοχή. Σαν αξιολογήσουμε την παγκόσμια ατμόσφαιρα ασφάλειας από τη σκοπιά των Βαλκανίων θα παρατηρήσουμε ότι έχει αλλάξει και η στρατηγική αντίληψη του ΝΑΤΟ. Κατανοούμε καλύτερα την αξία των Βαλκανίων από τα νατοϊκά έργα που εκπονούνται και το ότι οι κύκλοι της συμμαχίας θεωρούν πλέον την περιοχή στο προσκήνιο. Με αυτό τον τρόπο γίνεται κατανοητή η αναμφισβήτητη πραγματικότητα ότι η σταθερότητα, η ειρήνη και η ασφάλεια στα Βαλκάνια έχει εποικοδομητικές επιρροές στην υπερατλαντική ασφάλεια. Για τη θεσμοποίηση αυτού του ασφαλούς περιβάλλοντος και τη διαιώνιση της ασφάλειας και της σταθερότητας θα πρέπει να καταλήξουν σε ένα αποτέλεσμα όλες οι προσπάθειες για ευρωατλαντική ενσωμάτωση των βαλκανικών χωρών.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το πιο σημαντικό ζήτημα της περιφερειακής σταθερότητας από τη σκοπιά των Βαλκανικών χωρών, είναι η υποστήριξη της ένταξης σε ΕΕ και ΝΑΤΟ. Από την άλλη η θέση του μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας που θα αναλάβει η Βοσνία-Ερζεγοβίνη το 2011 δείχνει ότι η χώρα αυτή δέχεται τη βούληση και την ικανότητα να αναλάβει ευθύνες σε παγκόσμια κλίμακα. Επιπλέον είναι σημαντική και η πρόοδος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στην ένταξη στο ΝΑΤΟ. Οι Ένοπλες Δυνάμεις της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης σημείωσαν επιτυχία στο καθήκον που ανέλαβαν στη Διεθνή Δύναμη Αρωγής για την Ασφάλεια στο Αφγανιστάν φέρνοντας σε πέρας τις υποχρεώσεις του προγράμματος συνεργασίας. Τώρα η χώρα αυτή αναμένει πρόσκληση από το Σχέδιο Δράσης για την ένταξη στη Συμμαχία έτσι ώστε να αποκτήσει την ιδιότητα του πλήρους μέλους.

Από την άλλη δε, υπάρχει μια χώρα «το όνομα της όποιας δεν αρέσει σε κάποιους» και φυσικά αναφερόμαστε στη Μακεδονία. Το πρόβλημα της ονομασίας που υφίσταται με την Ελλάδα είναι το μοναδικό εμπόδιο στον δρόμο της Μακεδονίας προς το ΝΑΤΟ. Η Μακεδονία και τα Βαλκάνια είναι περιοχές που δεν έχουν ακόμα συγχωνευθεί θεσμικά με την Ευρώπη. Γι'αυτόν ακριβώς το λόγο ο ρόλος της Τουρκίας στην περιοχή είναι σημαντικός για την επικράτηση της ειρήνης, ασφάλειας και σταθερότητας στην περιοχή. Αφενός, η Τουρκία υποστηρίζει την ενσωμάτωση των Βαλκανίων στη Βορειοατλαντική Συμμαχία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, αφετέρου όμως η στενή αυτή περιοχή ακόμα αντιμετωπίζει κάποια προβλήματα ασφαλείας. Επιπλέον η Μακεδονία με μια πολυεθνική κοινωνία χαρακτηρίζεται - από ειδικούς και διπλωμάτες - η «βιτρίνα» της περιοχής. Η χώρα δεν μπόρεσε να γίνει μέλος της Συμμαχίας το 2008 λόγω του επίμονου βέτο της Ελλάδας. Στο ευρωπαϊκό μέτωπο θεωρείται ότι «η διαφωνία σχετικά με την ονομασία» θα εμποδίσει τις συνομιλίες που θα κάνει το Υπουργικό Συμβούλιο της ΕΕ σχετικά με τη Μακεδονία. Η Μακεδονία ζητά η διαδικασία των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του προβλήματος της ονομασίας να διαχωριστεί από την ενταξιακή διαδικασία στην ΕΕ. Είναι συνεπής και δικαιολογημένη αυτή η στάση της διοίκησης των Σκοπίων.