Οι θέρμες είναι κέντρα θεραπείας που απαιτούν την προσέλευση των ασθενών. Δεν μπορεί δηλαδή ο ασθενής να πάρει το νερό από την πηγή του και να το πάει σπίτι του για να γιατρευτεί. Γιατί αλλοιώνεται η χημική σύσταση του νερού και μετατρέπεται σε νερό που δεν ωφελεί σε τίποτα.

Οι δυνάμεις των ιαματικών νερών ισχύουν μόνο στις πηγές τους. Το νερό αν μεταφερθεί αλλού, νεκρώνει. Ένας γνωστός Γάλλος γιατρός είχε πει τα εξής στο θέμα αυτό. Τα θεραπευτικά νερά της πηγής είναι ζωντανά. Αν μετατοπιστούν χάνουν τη ζωντάνια τους. Πράγματι η σφαίρα επιρροής των νερών εντάσσεται στο πλαίσιο του χρόνου όπου το νερό βράζει από το χώμα. Μόλις το νερό κρυώσει, χάνει αμέσως τη ραδιενέργειά του.

Captage ονομάζονται οι εγκαταστάσεις που συγκεντρώνουν τα ιαματικά νερά σε ένα σημείο. Βασική αρχή της θερμοθεραπείας είναι η χρήση των νερών στον τόπο τους. Για αυτόν τον λόγο λαμβάνονται κάποια μέτρα για να μην αναμιχθεί το νερό της πηγής με άλλα ύδατα, να μην εξατμιστούν τα αέρια και να μην χαθεί τίποτα από τη θερμότητα ή την ιδιότητα του νερού. Όλες αυτές οι εργασίες αποκαλούνται captage και είναι πιο συγκεκριμένα η συσσώρευση του νερού σε δεξαμενές και έχουν όπως είπαμε στόχο την προστασία του ευεργετικού νερού. Οι Ρωμαίοι είχαν δώσει μεγάλη σημασία στη διαδικασία αυτή και είχαν περιτριγυρίσει την πηγή του νερού και τους δρόμους που διέσχιζε με καμάρες για να αποτρέψουν την φυγή του νερού για να αναμιχτεί με ξένα.

Το ίδιο και στις μέρες μας… Οι πηγές είναι φραγμένες γύρω-γύρω με στήλες από μπετόν και το νερό αναβλύζει από ένα μόνο συγκεκριμένο σημείο. Το καλύτερο captage στη χώρα μας το έχει η επιχείρηση μεταλλικού νερού Afyonkarahisar που διαχειρίζεται η Ερυθρά Ημισέληνος (Kızılay).

Τα νερά των θερμοπηγών καθώς έρχονται από τα βάθη της γης, μεταφέρουν τη θερμότητα αλλά και λιώνουν ένα μέρος των μετάλλων από τα στρώματα που διασχίζουν. Κουβαλούν μαζί τους μέταλλα όπως ράδιο και θόριο αλλά και τα αέρια που περιέχουν. Γι' αυτό και αποκαλείται ραδόνιο το αέριο που δεν είναι ορατό με γυμνό μάτι αλλά είναι πολύτιμο και θεραπευτικό.

Η ραδιενέργεια που περιέχουν σε μικρή ποσότητα στα ιαματικά νερά τονώνει το σώμα και δίνει ενέργεια στα κύτταρα. Ρυθμίζει τους παλμούς της καρδιάς και καταπολεμά τις αρρώστιες. Τα ιαματικά νερά έχουν διουρητική ιδιότητα αλλά δρουν και ως παυσίπονο. Αποβάλλουν το οξύ που συγκεντρώνεται στο σώμα των ηλικιωμένων. Ρυθμίζουν τη λειτουργία του συκωτιού και πληθαίνουν τα λευκοκύτταρα που προστατεύουν το σώμα από τις παθήσεις. Καταπολεμούν τις φλεγμονές και τα οιδήματα, όπως και μικρές πληγές.

Ο άνθρωπος επωφελείται από τις θερμές πηγές με την εισπνοή παρά με τη ραδιενέργεια. Τα αέρια που αναδύουν από την πηγή, μπαίνουν στους πνεύμονες με την εισπνοή και από κει περνούν στο αίμα. Για τον λόγο αυτό οι θερμές αξιολογούνται ανάλογα με το πόσο πλούσιες είναι σε ραδιενέργεια και ανάλογα με το ποσοστό των αερίων που βγαίνουν μόνα τους από τις πηγές. Ένας επιστήμονας άλλωστε λέει ότι τα νερά που είναι άφθονα σε ραδιενέργεια θεραπεύουν τα σπασίματα.

Και τώρα ας πούμε δυο λόγια για τις φυσικές ιδιότητες των ιαματικών νερών. Τα νερά των θερμοπηγών είναι άχρωμα ενώ στην πισίνα φαίνονται λίγο να πρασινίζουν. Κάποια νερά μάλιστα έχουν ένα ελαφρώς γαλάζιο χρώμα. Ορισμένα άλλα μόλις βγαίνουν από την πηγή, χάνουν ένα μέρος των αερίων που περιέχουν και όταν ενώνονται με το οξυγόνο στον αέρα, φαίνονται σαν να έχουν ένα βρώμικο κόκκινο χρώμα με την οξείδωση του σιδήρου.

Οι περισσότερες θέρμες είναι άοσμες. Αλλά ανάλογα με τα μέρη που διασχίζουν, μεταφέρουν και κάποιες μυρωδιές. Τα ιαματικά νερά έχουν τη γεύση των μέταλλων που περιέχουν. Μπορούμε να ταξινομήσουμε τα ιαματικά νερά ανάλογα με τη θερμότητά τους και το είδος των αλάτων και των μέταλλων στη σύνθεσή τους. Τα κρύα νερά είναι κάτω των 20 βαθμών Κελσίου και τα ζεστά άνω των 20. Υπό το φως των στοιχείων αυτών μπορούμε να πούμε πως υπάρχουν νερά που ξεκινούν από τη θερμοκρασία των 4ων βαθμών και φτάνουν μέχρι τους 120.

Κρύα είναι τα νερά με θερμοκρασία κάτω των 20 βαθμών όπως είπαμε, δροσερά εκείνα μεταξύ 20-25, χλιαρά 36-40 και ζεστά άνω των 50 βαθμών Κελσίου. Τα ιαματικά νερά κρυώνουν σχετικά αργά. Όταν το νερό στις θέρμες είναι καλής ποιότητας, μπορεί και αντέχει κανείς και στους 50-55 βαθμούς γιατί τα άλατα και τα μέταλλα που περιέχουν, επιδρούν στην πτώση της θερμοκρασίας στο ανθρώπινο σώμα.

Ο διαχωρισμός των ιαματικών νερών γίνεται ανάλογα με το είδος των αλάτων και των μέταλλων που περιέχουν και υπάρχουν επτά κατηγορίες. Δηλαδή πρόκειται για μια ταξινόμηση ανάλογη με τα χημικά χαρακτηριστικά των υδάτων.

Η πρώτη κατηγορία είναι εκείνη των αλμυρών νερών, δηλαδή αυτά που περιέχουν χλωριούχο νάτριο. Τα νερά αυτά είναι κρύα ή ζεστά.

Μετά υπάρχει η κατηγορία των υδάτων που περιέχουν θειικό νάτριο και συγκεντρώνει τα άλατα που παίρνει από τα βράχια.

Υπάρχουν επίσης τα νερά με διττανθρακικό νάτριο. Τα νερά αυτά περιέχουν και μεγάλη ποσότητα άλατος θειικού νατρίου και προσφέρονται ιδιαίτερα για την ποσιθεραπεία και την λουτροθεραπεία. Όταν πίνει κανείς από το νερό αυτό, από το στομάχι περνάει κατευθείαν στο έντερο. Τα ύδατα αυτά περιέχουν και ποσότητα θειικού μαγνησίου που θεραπεύει τη χολή και προέρχονται από τον πυρήνα της γης. Είναι ζεστά αλλά και κρύα.

Η τέταρτη κατηγορία των υδάτων που ταξινομούνται ανάλογα με τις χημικές τους ιδιότητες είναι εκείνα που περιέχουν διττανθρακικό  ασβεστίου-μαγνησίου. Αυτά μόλις αναβλύζουν από την πηγή εξατμίζεται το διοξείδιο του άνθρακα και το διττανθρακικό ασβέστιο μετατρέπεται σε ανθρακικό. Μετά δημιουργείται ένα άσπρο κατακάθι. Οι φυσικοί σχηματισμοί έχουν το καλύτερο παράδειγμα στις περίφημες θέρμες στο Pamukkale...